राज्यातील पशुपालक शेतकऱ्यांसाठी महाराष्ट्र सरकारने २७ मार्च २०२६ रोजी एक अत्यंत महत्त्वाचा शासन निर्णय (GR) निर्गमित केला आहे. नैसर्गिक आपत्तीमुळे (अतिवृष्टी किंवा पूर) दगावलेल्या पशुधनाच्या मदतीबाबतचे नियम आता अधिक सोपे करण्यात आले आहेत.
या योजनेची सविस्तर माहिती खालीलप्रमाणे आहे:
📢 नवीन नियमांनुसार मुख्य बदल
संख्येची मर्यादा रद्द: पूर्वी दुभत्या जनावरांसाठी जास्तीत जास्त ३ आणि लहान जनावरांसाठी ६ अशी मर्यादा होती. आता सर्व मृत किंवा बेपत्ता जनावरांसाठी मदत दिली जाणार आहे.
क्षेत्रफळ मर्यादा नाही: आता अल्पभूधारक असो वा मोठा शेतकरी, सर्व पशुपालक या मदतीसाठी पात्र ठरतील.
कोंबड्यांसाठी विशेष सवलत: पूर्वी १०० कोंबड्यांची मर्यादा होती, ती आता काढून टाकण्यात आली आहे.
💰 मदतीचे सुधारित दर (प्रति जनावर)
| जनावराचा प्रकार | मदतीची रक्कम (रुपये) |
| मोठी दुभती जनावरे (गाय, म्हैस इ.) | ₹३७,५०० |
| ओढकाम करणारी जनावरे (बैल, उंट, घोडा) | ₹३२,००० |
| लहान दुभती जनावरे | ₹२०,००० |
| शेळी / मेंढी | ₹४,००० |
| कुक्कुटपालन (कोंबडी) | ₹१०० (प्रति नग) |
| गोठा नुकसान | ₹३,००० |
📝 मदत मिळवण्यासाठी आवश्यक अटी व कागदपत्रे
मदत मिळवण्यासाठी जनावराची खालीलपैकी एका ठिकाणी नोंद असणे अनिवार्य आहे:
भारत पशुधन ॲप (Bharat Pashudhan App) किंवा २१ वी पशुगणना नोंद.
शासकीय लसीकरण नोंदवहीतील नोंद.
विमा कंपनीकडे असलेली नोंद.
आवश्यक कागदपत्रे:
शवविच्छेदन अहवाल (Post-mortem Report): मृत जनावराचा सरकारी डॉक्टरांकडून केलेला रिपोर्ट.
पंचनामा: स्थानिक तलाठी, ग्रामसेवक किंवा पशुविकास अधिकारी यांनी केलेला पंचनामा.
बँक खाते व आधार कार्ड: मदतीची रक्कम थेट खात्यात (DBT) जमा होण्यासाठी.
⚠️ महत्त्वाच्या सूचना
जर जनावराचा विमा (Insurance) काढला असेल आणि विमा कंपनीकडून भरपाई मिळाली असेल, तर सरकारी मदत मिळणार नाही.
पूर किंवा पावसात जनावर वाहून गेले असल्यास, त्याचा पंचनामा पोलीस पाटील किंवा सरपंचांच्या साक्षीनिशी करणे आवश्यक आहे. पशुधन आणि आपत्ती भरपाई