🌿 यशवंतराव चव्हाण मुक्त वसाहत योजना (VJNTs साठी) 🌿
अंमलबजावणी विभाग: सामाजिक न्याय व विशेष सहाय्य विभाग, महाराष्ट्र शासन
🌟 योजनेचा उद्देश
ही योजना विमुक्त जाति व घुमंतू जमाती (VJNT) कुटुंबांच्या जीवनमान उंचावण्यासाठी सुरू करण्यात आली आहे.
योजनेअंतर्गत, स्थिर उत्पन्नाचे स्रोत विकसित करून आणि आर्थिक स्थैर्य वाढवून कुटुंबांना सामाजिक व आर्थिक सुरक्षा प्रदान करण्यावर भर दिला आहे.
योजनेअंतर्गत प्रत्येक कुटुंबाला ५ गुथणी (सुमारे ५०० चौ. मी.) जमीन प्रदान केली जाते, जिथे २६९ चौ. फूट घर बांधले जाते. तसेच, सामाजिक सोयी-सुविधा जसे की अंतर्गत रस्ते, जलनिकासी, पाणीपुरवठा, वीज, आणि समाजिक कार्यक्रमासाठी समाज मंदिर देखील उपलब्ध करून दिले जाते.
💰 योजनेचे लाभ
प्रत्येक कुटुंबाला ५ गुथणी जमीन मिळते.
या जमिनीवर २६९ चौ. फूटाचे घर बांधले जाते, २० कुटुंबांचा क्लस्टर तयार केला जातो.
प्रकल्पामध्ये आवश्यक सोयी-सुविधा जसे की अंतर्गत रस्ते, जलनिकासी, पाणीपुरवठा, वीज, समाज मंदिर इ. समाविष्ट आहेत.
प्रत्येक वर्षी ३ गावांना, ३४ जिल्ह्यांमधून (मुंबई व उपनगर वगळता) २० कुटुंबांना या योजनेचा लाभ दिला जातो.
घर व जमीन पति-पत्नीच्या संयुक्त नावावर दिली जातील; मात्र, विधवा किंवा घटस्फोटीत महिलांसाठी त्यांच्या नावावरच दिली जाईल.
जमीन हस्तांतरणीय नाही, विक्री किंवा भाड्याने देणे मनाई आहे.
✅ पात्रता
अर्जदाराचे कुटुंब महाराष्ट्र राज्यात स्थायी निवासी असावे.
अर्जदाराचे कुटुंब VJNT (विमुक्त जाति व घुमंतू जमाती) असावे.
अर्जदाराचे कुटुंब स्वतःचे घर नसावे आणि ते तंबूत किंवा झोपडपट्टीत राहत असावे.
कुटुंब जमिनविहीन असावे.
कुटुंब किमान सहा महिने एका स्थळी राहत असावे; उर्वरित महिने गावातून गावात उपजीविकेसाठी भटकत राहावे.
वार्षिक उत्पन्न ₹१,००,०००/- पेक्षा कमी असावे.
कुटुंबाने इतर घरबांधणी योजनांचा लाभ घेतला नसावा (उदा. घरकुल).
लाभ एक पात्र सदस्यालाच दिला जाईल.
प्राधान्य: तंबूत राहणारे, कमाई न करणारी विधवा, घटस्फोटीत, अपंग, पूरग्रस्त व्यक्ती.
📝 अर्ज प्रक्रिया (Offline पद्धत)
इच्छुक अर्जदाराने आपल्या जिल्ह्यातील सहाय्यक आयुक्त कार्यालय, सामाजिक कल्याण येथे भेट द्यावी आणि अर्ज फॉर्म मागवावा.
अर्जामध्ये सर्व आवश्यक माहिती भरावी, पासपोर्ट आकाराचा फोटो चिकटवावा आणि आवश्यक कागदपत्रे जोडावीत.
पूर्ण भरलेला अर्ज व कागदपत्रे संबंधित अधिकाऱ्याकडे जमा करावीत.
🏗️ अंमलबजावणी
जिल्हा स्तरावर जिल्हाधिकारी अध्यक्ष, तहसील स्तरावर उपविभागीय अधिकारी अध्यक्ष यांच्या नेतृत्वाखाली समित्या तयार केल्या जातात.
जमिनीची निवड, लाभार्थी निवड, घर बांधकाम, इन्फ्रास्ट्रक्चर तयार करणे, आणि स्वयंपूर्ण रोजगारासाठी विविध सरकारी योजना लाभ देणे ही समितींची प्रमुख जबाबदारी आहे.
📄 आवश्यक कागदपत्रे
ओळखपत्र (आधार कार्ड, मतदार ओळखपत्र इ.)
पासपोर्ट आकाराचा फोटो
VJNT श्रेणी प्रमाणपत्र
रहिवासी प्रमाणपत्र / पत्ता पुरावा
बँक खाते तपशील
अधिकृत सरकारी अधिकाऱ्याने जारी केलेले उत्पन्न प्रमाणपत्र
कुटुंब जमिनविहीन असल्याचे घोषणा पत्र
🌸 ही योजना VJNT कुटुंबांना स्थिर घर, सामाजिक व आर्थिक सुरक्षा आणि जीवनमान उंचावण्यासाठी महत्त्वपूर्ण आहे. 🌸